මේ ලඟදි දවසක මම ඉන්න aprtment එකට ආපු යාලුවෙක් කිවුවා "උඹ නම් මාර Lucky නේ, තනියෙම ආතල් එකේ ඉන්නවා, හිතුනොත් උයනවා, නැත්තම් කඩෙන් කනවා,පට්ට ආතල් ජීවිතයක්නේ, අපිට නෑනේ ඔහොම". එයා දකිනවා මගේ නිදහස, හැබැයි මගේ පැත්තෙන් මම ආස කරනවා family එකක් විදියට මම ගත.කරපු ජීවිතේට ආපහු යන්න තිබුනනම් කියලා.. 

"හැම මනුස්සයෙක්ම ආස කරන්නේ තමන්ගේ ජීවිතේ තමන්ට අඩුවෙන් ලැබිලා තියෙන කෑල්ල පුරවගන්න."

ඒ මනුස්සයන්ගේ හැටියක්. මනෝවිද්‍යාවෙදි මේක භාවිතා කරන්න පාවිච්චිවෙන හරි ලස්සන කතාවක් තියනවා.

"එක ගැහැනියක්ට විවාහ වෙන්න proposal දෙකක් ඇවිත් තියනවා, එකක් හර්ම Handsom, සල්ලි තියන පිරිමියෙක්. අනිත් පිරිමි ළමයා රෑපයෙන් ටිකක් අඩු සල්ලි ඒ තරමට නැති හැබැයි උගත් පිරිමි ළමයෙක්.  කතාව මෙහෙමයි ගෑනු ලමයා මේ දෙන්නගෙන් මොන පිරිමියව විවාහ කරගත්තත් ටික කාලයක් යද්දි හිතනවලු අයියෝ ඇයි මම අනිත් මනුස්සයව මිස් කරගත්තේ කියලා."

ඇත්තටම ඇයි අපි එහෙම අපිට නැතිවුන හෝ නැති දේවල් ගැන එච්චරටම කැමැත්තක් දක්වනනේ කියලා මනෝ විද්‍යාවෙදි පැහැදිලි කිරීම් තියනවා 

1. Evolutionary Drive - පරිණාමීය අවශ්‍යතාවය සහ පැවැත්මේ සටන ආදිකාලයේ ඉඳලම මිනිසාගේ පැවැත්ම තීරණය වුණේ "තමන්ට නැති දේවල් සොයාගෙන යාම" මතයි. ගල් ගුහාවක ඉන්නකොට ඊට වඩා හොඳ ගුහාවක්, කෑම තියෙනකොට ඊට වඩා වැඩි කෑම ප්‍රමාණයක් සෙවීම තමයි මිනිසාව ජීවත් කරවන්න හේතු වුණේ. තමන්ට තියෙන දෙයින් විතරක් සෑහීමකට පත්වුණු ආදිතමයන් වඳ වී ගියා. ඒ නිසා "නැති දේ සොයාගෙන යාමේ" සහ "තව තවත් දේවල් ළඟා කරගැනීමේ" ජානමය උවමනාව (Survival Instinct) අදටත් අපේ ලේ ඇතුළේ ක්‍රියාත්මක වෙනවා.

2. Dopamine Chase - අපේ මොළයෙන් "ඩොපමින්" (Dopamine) කියන සතුට දනවන රසායනිකය නිපදවෙන්නේ අපිට යම් දෙයක් ලැබුණාම විතරක් නෙවෙයි, ඊට වඩා ඒ දේ ලබාගන්න උත්සාහ කරන ක්‍රියාවලිය ඇතුළෙයි. යමක් අපේ අතට ලැබුණු සැණින් ඩොපමින් මට්ටම අඩු වෙලා යනවා. එතකොට ඒ ලැබුණු දේ සාමාන්‍ය වෙනවා. මොළයට ආයෙත් ඩොපමින් කික් එකක් ඕනේ නම්, ඒක කරන්න පුළුවන් එකම ක්‍රමය තමන්ට "නැති" අලුත් ඉලක්කයක් පස්සේ දුවන්න මොළය අපව පොළඹවන එකයි. අපි හැමෝම ඇත්තටම දුවන්නේ නැති දේ පස්සේ නෙවෙයි, ඒක ලබාගන්න යනකොට මොළයට දැනෙන "ඇඩ්‍රිනලින් සහ ඩොපමින්" රසය පස්සෙයි.

3. The Quest for Meaning & Self-Actualization හෙවත අර්ථයක් සහ පූර්ණත්වයක් සෙවීම - මනෝවිද්‍යාඥ ඒබ්‍රහම් මැස්ලෝගේ අවශ්‍යතා ධුරාවලියට අනුව, මිනිසෙක් හැමවෙලේම උත්සාහ කරන්නේ තමන්ගේ උපරිම විභවය (Potential) කරා යන්නයි. අපිට යම් දෙයක් නැති වුණාම, අපේ මනසට දැනෙනවා අපේ ජීවිතයේ යම් කිසි "අඩුවක්" තියෙනවා කියලා. ඒ අඩුව තියෙන තාක් කල් අපි "අසම්පූර්ණයි" කියන හැඟීම අපිට වද දෙනවා. ඒ නිසා තමන්ව "සම්පූර්ණ මනුස්සයෙක්" කරගන්න තියෙන දැඩි මානසික උවමනාව නිසා, අපි අපිට නැති දේවල් කොහොමහරි ලබාගන්න ජීවිත කාලය පුරාම වෙහෙසෙනවා.

    4. සමාජීය සංසන්දනය - මිනිසා කියන්නේ සමාජයීය සත්වයෙක්. අපි අපේ වටිනාකම මැනගන්නේ අනුන් හා සංසන්දනය වෙමින්. අපිට තියෙන දේ අනිත් අයටත් තියෙනවා නම්, අපිට ඒකේ වටිනාකමක් දැනෙන්නේ නැහැ. හැබැයි අනුන්ට තියෙන, අපිට "නැති" දෙයක් දැක්ක ගමන් අපේ මනස සසල වෙනවා. සමාජය ඇතුළේ තමන්ගේ තත්ත්වය (Status) රැකගන්න සහ අනුන්ට වඩා පසුපසින් නොසිටීමට තියෙන බිය නිසා, අපිට නැති දේවල් ලබාගන්න අපි දැඩි වෙහෙසක් ගන්නවා.

5. Hedonic Adaptation (සුඛවාදී අනුකූලතාවය නිසා ඇතිවන සෑහීමකට පත් නොවීමේ ස්වභාවය) - අපි අපිට නැති දෙයක් ලබාගන්න මෙච්චර දඟලන්නේ, ඒ දේ ලැබුණාම අපේ ජීවිතේ හැමදාටම සතුටින් පිරෙයි කියලා අපි රැවටෙන නිසයි. හැබැයි ඇත්තටම වෙන්නේ යමක් ලැබිලා ටික කලක් යද්දී අපේ මොළය ඒකට හුරුවීම (Adapt වීම) විතරයි. එතකොට ඒ ලැබුණු දේ තවදුරටත් අපිට සතුටක් දෙන්නේ නැහැ. කලින් දැනුණු සතුට මට්ටමටම ආයෙත් එන්න නම්, අපිට සිද්ධ වෙනවා ඊළඟට තමන්ට "නැති" ඊට වඩා ලොකු දෙයක් පස්සේ දුවන්න. මේක හරියට කොච්චර දිව්වත් එකම තැන කැරකෙන රෝදයක් (Treadmill) වගෙයි.

6. "The Grass is Always Greener" - අපි අපිට නැති දේවල් ලබාගන්න මේ තරම් වෙහෙසෙන්නේ, අපිට නැති ඒ "නොදන්නා අවකාශය" (Uncharted territory) අපි අපේ මනසින් උපරිමයෙන්ම ලස්සන කරලා, පරිපූර්ණ කරලා මවාගන්න නිසයි. උදාහරණයක් විදියට, පවුල් ජීවිතයක් නැති කෙනෙක් දකින්නේ පවුලක් ඇතුළේ තියෙන ආදරය විතරයි; ඒකේ තියෙන වගකීම් සහ පීඩනය ඔහුට පේන්නේ නැහැ. අන්න ඒ වගේ, අපිට නැති දේක තියෙන්නේ සුන්දර පැත්ත විතරයි කියන වැරදි වැටහීම නිසා, ඒ "මායාවී සතුට" කොහොමහරි අත්පත් කරගන්න අපි නොනවත්වාම උත්සාහ කරනවා.

7. Loss Aversion - අහිමි වීමේ වේදනාව සහ හිස්තැන පිරවීමේ දැඩි අවශ්‍යතාවය මනෝවිද්‍යාවේ "Loss Aversion" සංකල්පයට අනුව, අපිට යමක් ලැබීමෙන් දැනෙන සතුටට වඩා දෙගුණයක වේදනාවක් යමක් අහිමි වීමෙන් හෝ නැති වීමෙන් දැනෙනවා. ඔබ අතීතයේ වින්ද පවුලේ උණුසුම අද නැති වෙද්දී, ඒ ඇතිවෙන හිස්තැන මනසට දැනෙන්නේ තද රිදීමක් විදියටයි. අන්න ඒ අහිමි වීමේ වේදනාවෙන් (Pain of scarcity) බේරෙන්න සහ ඒ හිස්තැන ඉක්මනින්ම පුරවාගන්න තියෙන දැඩි මානුෂීය අවශ්‍යතාවය නිසා, අපි අපිට නැති දේ කොහොමහරි නැවත ලබාගන්න මුළු ශක්තියම යොදවලා වැඩ කරනවා.

ලස්සනම දේ තමයි, මේ උත්සාහය නිසාම තමයි ලෝකය මෙච්චර දියුණු වෙලා තියෙන්නේ. හැබැයි පුද්ගලික මට්ටමෙන් ගත්තම, මේ ධාවනය කෙළවරක් නැති වෙහෙසක් සහ මානසික පීඩනයක් විතරක්ම ඉතිරි කරනවා. 

@highlight 

Thilina Wickramage 

Other Articles - https://www.facebook.com/share/p/1EPxRQ7rd5/

My WhatAapp Chanel - https://whatsapp.com/channel/0029Va9pbxCEFeXrOluOjC3R